#Marktontwikkeling, uhm...?

Marktontwikkeling bestaat al lang, maar wordt nog niet lang zo genoemd. Het is gerelateerd aan systems entrepreneurship en sustainability transitions. Bij marktontwikkeling worden activiteiten ondernomen om een hele markt te beïnvloeden en, uiteindelijk, transformeren. Daarbij hoort een visie over hoe een bepaalde markt in elkaar steekt en hoe die zich zou moeten ontwikkelen.

Eigenlijk valt alles wat Wattopia doet onder de noemer marktontwikkeling. Ook als er bijvoorbeeld onderzoek gedaan wordt, advies wordt gegeven of een product wordt ontwikkeld, staat dat in het teken van een strategische interventie in de markt. Zo'n strategische interventie kan bestaan uit een scala aan activiteiten, zoals een keurmerk, een publicatie, een beleidsdocument, een financieringstool, een rekenmodel of een samenwerkingsverband.

 

#Hoe werkt dat

Een gezonde markt bestaat uit 1) aantrekkelijk aanbod, 2) gearticuleerde vraag en 3) ondersteunende marktcondities, die gezamenlijk leiden tot een wenselijke uitkomst voor de samenleving. Als marktontwikkelaar wordt Watttopia meestal ingezet om een specifieke uitdaging op één van deze drie vlakken aan te helpen pakken.

 

Aanbod

Een aantrekkelijk aanbod is aanbod dat mensen willen afnemen. Het moet kwalitatief in orde zijn, voor de juiste prijs worden aangeboden, goed worden verkocht en aan nog veel meer eisen voldoen. Het business model canvas is een goede manier om hier over na te denken op het niveau van een enkel product.

Soms is het belangrijk om een nieuwe standaard in de hele markt neer te zetten voor wat een goed aanbod is. In dat geval is het belangrijk om met meerdere aanbieders - en in de regel ook meteen de toekomstige kopers - gezamenlijk aan productontwikkeling te werken en tegelijkertijd een grote stap te zetten. Wattopia is specialist in dit soort multi-stakeholder processen die inhoudelijk erg diep gaan en waarbij waarheidsvinding continu moet worden afgewogen tegen haalbaarheid.

Vraag

Het veelgehoorde verhaal is dat mensen niet om een iPhone vroegen voordat hij te koop was. Die ontwikkeling was duidelijk supply-driven. In de praktijk van de gebouwde omgeving houden vragers en aanbieders elkaar vaak in de houtgreep: ieder wacht op de ander. Aanbieders durven geen grote investeringen te doen in iets waarvan ze niet zeker weten of er vraag naar is. Kopers ontbreekt het aan vertrouwen dat voorgespiegelde toekomstige producten daadwerkelijk voor die prijs en met die kwaliteit geleverd kunnen worden.

Bij vraagontwikkeling gaat het erom die houtgreep te doorbreken. Dat kan bijvoorbeeld door een aantal vragende partijen gezamenlijk te laten formuleren wat het marktaanbod is wat ze graag zouden willen afnemen. Door het gezamenlijk formuleren ontstaat een gesprek over prioriteiten, nu en in de toekomst. Een andere, meer activistische, manier is bijvoorbeeld om rekenmodellen of nieuwe contractvormen te ontwikkelen die de koper in staat stelt om een nieuw aanbod te overwegen en in de eigen organisatie te bespreken.

Marktcondities

Marktcondities scheppen de context waarbinnen vraag en aanbod elkaar kunnen vinden. Dit gaat bijvoorbeeld om financieringsmogelijkheden, wetgeving, beoordelingsmodellen, standaarden (NEN, ISSO, etc.), aanbestedingsmethoden, kennisontwikkeling of een nieuwe gedeelde taal. Hoe groter de beoogde verandering in de markt, des te minder sluiten de huidige marktcondities aan op de marktcondities die nodig zijn voor een succesvolle verandering.

Marktcondities pas je niet zomaar even aan. Het gaat niet alleen om het definiëren van de juiste benodigde nieuwe inhoud, maar ook om het betrekken van stakeholders bij het veranderproces. Het vertrekpunt van een dergelijk proces is altijd een gedeelde visie op de beoogde marktontwikkeling en waarom het belangrijk is dat de betreffende conditie daar ruimte voor maakt.

 

#Markten

Bij Wattopia staan alle werkzaamheden in het kader van de energietransitie, in het bijzonder die in de gebouwde omgeving. Binnen deze context is een groot aantal markten te onderscheiden. Vooruitgang in de ene markt heeft bijna altijd invloed op ontwikkelingen in een andere markt, maar niet altijd direct of op de verwachte manier. Vaak wordt onvoldoende gedefinieerd voor welke markt een bepaalde interventie bedoeld is en onvoldoende nagedacht over de interactie tussen markten.

 

#Rol van Wattopia

Het grotere doel is dus vaak een ontwikkeling van een hele markt. Dat is natuurlijk veel te abstract en complex voor een project. Daarom is de focus in projecten op één specifieke uitdaging die een gezonde markt op dat moment belemmert, natuurlijk wel in samenhang met andere soortgelijke projecten die elders plaatsvinden.

Wattopia organiseert, faciliteert en voert dit soort projecten uit. Het middel is vaak een multi-stakeholderproces, van waaruit wordt samengewerkt aan één of een serie van specifieke 'transitietools'. Op de projectpagina's kunt u een selectie zien van wat voor soort transitietools dit kan opleveren.